بنشانيد ، ليكن در « مسجدالحرام » تصرف و توسعهء نكرد ، و اين به بود تا زمان « وليد بن عبدالملك » كه وى بناى « عبدالملك » را كه سست و بىاستحكام بود خراب كرده ، و از نو بناى مستحكمتر گذارده ، و سقف رواق‌ها را با طلاى احمر منقش كرده ، و استوانه‌هاى دور خانه را از صفايح طلا مذهّب كرد ، و سىهزار دينار خرج تذهيب « مكه مشرفه » نمود ، و اين ببود تا زمان دولت « عباسيين » . پس اول كسى كه از ايشان بر فضاى « كعبه » بيافزود « ابوجعفر منصور » بود ، كه در سنه يكصد و سى امر نمود كه از طرف پشت « باب الندوه » ، بر مسجد افزوده و وسعت دادند ، و خانه‌هاى مردم را خريده و بر سعه خانه بيافزود ، تا خانه را دو مقابل آنچه بود نمود ، و « حجر » را از سنگ‌هاى رخام « 1 » مفروش نمود ، و چون اين بنا در ظرف سه سال به پايان رسيد ، خود عزيمت حج كرده ، از « حيره » محرم گرديد و آن سال به مردم « مكه » و « مدينه » احسان‌هاى زياد كرده ، و با همه بخل و امساكى كه داشت ، سخاوت زيادى نمود ، و اين بود تا پسر او « مهدى عباسى » كه نامش « محمد » است ، خلافت يافت . مسعى پس آنچه در بين خانه « كعبه » و بين « مسعى » كه بين « صفا و مروه » است ، به توسط « قاضى مكه » از مردم بخريد ، هر ذرعى را تا پانزده دينار قيمت بداد ، و اين فقره در سنه يكصد و شصت و شش هجرى بود ، و چون خود « مهدى » در سنه شانزده حج بجاى آورد ، ديد كه وضع مسجد طولانى و غير مرتب ، و « بيت‌اللَّه » در وسط واقع نشده است و اين فقره او را ناگوار آمده ، امر كرد كه مسجد را مربع نمايند ، و خانه را در وسط مسجد قرار دهند ، و اموال بسيار بر اين كار به مصرف رسانيده ، و مهندسين و معماران وى كمال اهتمام را كرده ، مدت سه سال مشغول اين اعمال بودند ، و هنوز اين كار به اتمام نرسيده بود ، در سنه يكصد و شصت و نه ، « مهدى » از اين جهان برفت و پسر او « موسى الهادى » خلافت گرفت ، و وى اول امرى كه در خلافت خود نمود ، اتمام عمارت « مسجد الحرام »

--> ( 1 ) - سنگ مرمر .